Kunstacademie voor volwassenen
Zelf beeld van beton maken

Beelden van beton / Ook om thuis te maken

Je zou het niet misschien zeggen, maar beton is een leuk materiaal om beelden mee te maken.

Dat kan op verschillende manieren. Daar ga ik verderop in dit verhaal wat over vertellen, zodat je er ook thuis mee aan de gang kunt gaan. Nou ja op je balkon of in je huiskamer is misschien niet zo prettig – alhoewel met een beetje goeie voorbereiding is er veel voor elkaar te krijgen – en in de tuin is het prima te doen.

Beton bestaat al heel lang

Zowel de Romeinen als de Grieken waren bekend met het gebruik van beton. Dit is onder andere te zien aan de overblijfselen van bouwwerken zoals verscheidene aquaducten en zelfs het Colosseum. Het was echter pas in de 19de en 20ste eeuw dat beton een grote ontwikkeling doormaakte en dat het materiaal werd verbeterd tot het product dat vandaag de dag wordt gebruikt. Zowel de Fransman Vicat als de Engelsman Smeaton speelden bij deze ontwikkeling een grote rol. Daarnaast was het de ontwikkeling van de wiskundige kennis en de toegepaste mechanica die een belangrijke stimulans waren.

Wat is beton

Beton is een bouwmateriaal dat is samengesteld uit cement, water en zand, grind en/of steenslag. Deze laatste drie worden toeslagmaterialen genoemd. Het toeslagmateriaal is het raamwerk die door het cement bij elkaar wordt gehouden.

De korrelgrootte en de hoeveelheid van het zand en grind is van invloed op de duurzaamheid van het gesteente. Water is nodig om het cement te laten verharden. Als het beton eenmaal is uitgehard, lost het niet meer op in water. Voordelige eigenschappen van beton zijn de relatief lage prijs, de eenvoud van het gebruik en de vele mogelijkheden die het te bieden heeft.

Kunstenaars maken ook gebruik van beton

Bijvoorbeeld de 5 olifanten langs de snelweg bij Almere van Tom Claassen. Of deze abstracte compositie van Alexander Lichtveld.

Naast deze unieke beelden van kunstenaars zijn er natuurlijk ook de x maal gegoten tuinbeelden die in diverse tuincentra te koop staan.
Allemaal gegoten in mallen. Dat kun je zelf natuurlijk ook. Ik bedoel niet zo’n Griekse God of een paard maar een afgietsel van een mooi groot rabarberblad b.v. kan heel goed.
Op internet vind je alle informatie, ook hoe je zelf plantenbakken maakt met piepschuim als mal.

Maar… zelf een uniek beeld snijden uit beton is natuurlijk wel zo leuk

Crejat geeft workshops BEELDEN VAN BETON  Maar omdat het zulke “vreemde tijden” zijn (april 2020), geef ik je hieronder de werkwijze en het recept.
Kun je zelf aan de gang.

Normaal gesproken wordt beton gemaakt met het mengsel
1 deel cement / 3 delen zand  en water totdat het stevige blubber is. of gietbaar (afhankelijk van wat je maakt)

Voor de CREJAT methode heb je een ander recept nodig.

Je maakt een mengsel dat niet snel uithardt en giet dat b.v. in een emmer.
Dit hardt 1 nachtje uit en daarna is het nog zo zacht (maar wel stevig) zodat je er in kunt snijden.
Als het beeld af is, na een paar uur, laat je het verder uitharden. Het moet dus wel af binnen 1 dag anders wordt het te hard en kun je er niet veel meer mee.
Cement/zand en het water maken namelijk een chemische reactie die zorgen voor het hard worden.
Het stopt dus niet en je kunt dit ook niet echt vertragen, behalve door er meer zand in te doen.
Dat heeft een nadeel. Hoe meer zand hoe poreuzer en breekbaarder het wordt. Na veel proeven heeft Crejat een recept ontwikkeld dat goed werkt.
Hoeveelheid zand en de tijd van uitharden zijn de belangrijkste elementen voor een goed resultaat.

Maak het mengsel aan het eind van de middag of in de avond. De volgende dag is het goed om te snijden.

Mengen doe je in een grotere bak, MET JE HANDEN. Je hebt geen machine nodig. WEL STEVIGE PLASTIC HANDSCHOENEN.
Cement bevat salpeterzuur en dat tast je huid aan. Dus bij het mengen handschoenen aan. Bij het bewerken is dat niet meer nodig.

Hieronder, het tweede plaatje, zie je de gestorte vorm de volgende ochtend.


Benodigheden:
Cement – zand – water – een meng bak – een gietbak (b.v. emmer) – huishoud handschoenen – aardappelmesjes of oude beitel.

– Je hebt gewoon CEMENT nodig, dus geen kant en klaar, snel-cement, snel-beton of Beamix of wat voor mengsel dan ook. Mengen doe je zelf en in speciale verhoudingen die niet te koop zijn.
– De eenvoudigste soort is “Portland cement” en bij elke bouwmarkt te koop  ca  € 6.- per zak van 25 kg. Naar mijn weten is het er niet in kleiner verpakkingen. De kleur is grijs.
– Er is ook wit cement. Eigenlijk dezelfde soort als de grijze Portland, minstens 2x zo duur, maar ja wel echt wit.

Kleuren van cement
– Je kunt je cementen beeld natuurlijk achteraf schilderen met muurverf, maar wil je een andere tint dan grijs, dan is de beste oplossing om kleurstof toe toe voegen aan je mengsel. Daarmee krijg je het nooit wit maar een donkerde tinten maken gaat wel prima.
– Je hebt dan cementkleurstof of steenpigment nodig.

Door het simpelweg mengen van kleurstof met het cement  (4%  tot 8%) krijg je een andere tint dan het grijs. De hoeveelheid kleurstof zorgt ervoor of de kleur sterk of zwak wordt.

– Verder heb je ZAND nodig
Het beste is Rivierzand of Metselzand – te koop in elke bouwmarkt – niet duur.
Het heeft een wat grove korrel en dat zul je terug zien in het uiterlijk van je beeld.
– Wil je een fijner oppervlak van je beeld, dan heb je ander zand nodig b.v. Speelzand (zandbakzand)
Heel fijn zand is Zilverzand  – wel duurder.
– Bij het gebruik van fijn zand heb je meer water nodig dan bij rivierzand (metselzand)
Bij drogen is de krimp ook anders dan bij het grovere zand.

– En WATER. Voeg dit langzaam toevoegen en mengen totdat het mengsel een dikke blubber is.

Recept: 
1 deel cement / 4 delen zand / water 
Dit net zo vaak toevoegen als je nodig denkt te hebben om een emmer te vullen.
Meng de drogen delen door elkaar en voeg dan langzaam – beetje voor beetje – water toe. Er kan ineens te veel water zijn en dan is het mengsel te dun. Je kunt dan weer zand en cement in de juiste verhouding toevoegen, maar het blijft een beetje trickie.
Dek de emmer af met een plastic zak en laat een nachtje staan.
De volgende dag giet je het water af dat er eventueel op drijft en kieper je de emmer om op een plank.
Als het goed is komt het betonblok er netjes uit. Soms moet je even een gaatje in de emmer boren om lucht toe te laten zodat het blok eruit komt. Het blok beton moet nog redelijk zacht zijn, maar wel in vorm blijven!

Wat kan er mis gaan?
Zakt het uit, dan was de tijd om aan te harden te kort. Het kan ook dat je in het begin te veel water hebt toegevoegd. Of je hebt bij de verhouding zand / cement verkeerd geteld.
Is het te hard geworden om lekker te snijden, dan is de tijd tussen aanmaken en storten te lang geweest.
Te weinig water toegevoegd of te veel cement….
Als het erg warm weer is kan het ook zijn dat het water te snel is verdampt en het blok de volgende ochtend te hard is geworden.

Dit zijn een paar koppen zoals ze bij Crejat gemaakt zijn. Je kunt natuurlijk elke andere vorm maken, afhankelijk van de vorm waarin je het mengsel giet. Op internet vind je allerlei manieren om beton beelden te maken.
De beschrijving hierboven is een van de manieren waarop er bij Crejat beelden met cement worden gemaakt.

Heb je vragen? Stel ze gerust hier onderaan het bericht in de reacties.


Geschreven door Inez de Boer, docent Keramiek, Beeldhouwen & Ruimtelijk Vormgeven, Academisch Ruimtelijk, Portret boetseren

Deel dit bericht met anderen:
Geen reactie's

Geef een reactie